Monday, 3 October 2016

Էպոսների համեմատական

Հայկական էպոսը համարվում է ամենախաղաղասեր էպոսներից մեկը աշխարհում: Այն բավականին բարձր է գնահատվում միջազգային հանրության կողմից և, ինչու չէ, ինչպես յուրաքանչյուր այլ էպոս, որ ներկայացնում է սեփական ազգի կերպարը, նույնկերպ «Սասնա ծռերն» ի հայտ է բերում հայ ազգի կերպարը: «Սասնա ծռեր»-ի կարևորագույն կերպարը, թվում է, թե պետք է լինի հավաքական կերպարը, որը տվյալ դեպքում Դավիթն է: Բայց ինչքանո՞վ էր, արդյոք, Սասունցի Դավթի կերպարը համապատասխանում հայ ազգին: Միևնույն ժամանակ և՛ սուբյեկտիվ, և՛ արդարացի կարծիք ձևավորելու համար մեզ անհրաժեշտ է այն համեմատել ինչ-որ ուրիշ ազգի էպոսի հետ: Ես համեմատականը կանցկացնեմ Հոմերոսի «Իլիական» և «Ոդիսական» ստեղծագործությունների հետ: Շատ կարևոր փաստ է, որ, ի տարբերություն «Սասնա ծռերի», Հոմերոսի ստեղծագործությունը շատ քիչ փոփոխությունների է ենթարկվել: Այդ ստեղծագործությունը նույնիսկ քրիստոնեության ընդունումից հետո պահեց իր պատմությունը: Հիշեցնեմ, որ ըստ «Իլիականի»՝ պատերազմը սկսվեց, երբ Պարիս արքայազնը աստվածուհիներ Հերայի, Աթենասի և Ափրոդիտեի միջև կատարում է ընտրություն, թե նրանցից ով է ամենագեղեցիկը: Նրանցից ամեն մեկը մի բան է խոստանում Պարիսին, որ վերջիվերջո ընտրում է Ափրոդիտեին: Ափրոդիտեն նրան աշխարհի ամենագեղեցիկ կնոջ` Հեղինեի ձեռքն առաջարկեց:
Ի տարբերություն հունական էպոսի՝ «Սասնա ծռերում» շատ մեծ է եկեղեցու ազդեցությունը: Էպոսի մեջ բավականին շատ են խորհրդանշական թվերը, որոնցից ամենից շատը կիրառվում է 40-ը, որը հեթանոսական մշակույթի ազդեցությունն է:
Հայկական էպոսում հավաքական կերպարը, որպես այդպիսին, մեկն է, և չափազանց սահմանափակ, կամ ընդհակառակը`անսահման են նրա կարողությունները: Ի տարբերություն «Սասնա ծռերի»՝ հունական էպոսն ունի խորհրդանշական առնվազն երկու հերոս: Առաջինը Աքիլլեսն էր, որ խորհրդանշում էր հույն ազգի ուժեղ և սկզբունքային կերպարը, իսկ երկրորդը` Ոդիսևսը, որ խորհրդանշում էր հույների իմաստնությունը, հայրենասիրությունը և անկոտրում կամքը: «Սասնա ծռերում» Դավիթը ներկայացնում է հաղթանդամ և թերհաս կերպար, ինչը ծայրահեղություն է ազգի նկարագիր լինելու համար: Բացի այդ՝ նրա թերհասությունը, մեղմ ասած, պատիվ չէ մեր ազգի համար: Ու դրա ապացույցն այն էր, որ Դավիթը իր ուրախության համար ծառը թափ է տալիս, և ծառ բարձրացած երեխաները զոհվում են դրա պատճառով:
«Իլիականը» և «Ոդիսականը», անկախ այն փաստից, որ էպոս են, ունեն սակավ չափազանցություններ: Մեծագույն չափազանցությունը Աքիլլեսի անմահությունն է: «Սասնա ծռերի» մասին նույնը չես կարող ասել:
«Իլիական»-ում և «Ոդիսական»-ում շատ մեծ է կնոջ դերը, որ երևաց ոչ միայն Տրոյական պատերազմի սկսելու մեջ, այլ նաև Ոդիսևսի՝ Իթակե վերադարձի ժամանակ նրա կնոջ գործողությունների մեջ: Հայ կինը «Սասնա ծռերում» չունի մեծ դեր, սակայն հակադարձ կողմում Իսմիլ խաթունը իր խորամանկությամբ մեծ փոփոխություններ մտցրեց պատմության մեջ:
«Սասնա ծռեր»-ը լի է առասպելական իրադարձություններով, որոնցից է Սանասարի՝ ծով մտնելը և այլն: Հունական էպոսը նվազագույնի է հասցնում անբացատրելին, իսկ եղած անբացատրելին վերագրում է հունական աստվածներին:
Կարելի է մեծ տարբերություններ գտնել նաև էպոսը կազմելու ձևերի մեջ: «Իլիական»-ում և «Ոդիսական»-ում Հոմերոսը փորձում է Ոդիսևսի ճանապարհորդությունների միջոցով ցույց տալ Հունաստանը աշխարհին, ինչը բացակայում է «Սասնա ծռեր»-ում:
Ընդհանուր առմամբ, այս երկու էպոսներն իրարից շատ են տարբերվում, սակայն ունեն մի ընդհանրություն. երկու էպոսներում էլ ազգի հավաքական կերպարներն անցնում են Հայկական էպոսը համարվում է ամենախաղաղասեր էպոսներից մեկը աշխարհում: Այն բավականին բարձր է գնահատվում միջազգային հանրության կողմից և, ինչու չէ, ինչպես յուրաքանչյուր այլ էպոս, որ ներկայացնում է սեփական ազգի կերպարը, նույնկերպ «Սասնա ծռերն» ի հայտ է բերում հայ ազգի կերպարը: «Սասնա ծռեր»-ի կարևորագույն կերպարը, թվում է, թե պետք է լինի հավաքական կերպարը, որը տվյալ դեպքում Դավիթն է: Բայց ինչքանո՞վ էր, արդյոք, Սասունցի Դավթի կերպարը համապատասխանում հայ ազգին: Միևնույն ժամանակ և՛ սուբյեկտիվ, և՛ արդարացի կարծիք ձևավորելու համար մեզ անհրաժեշտ է այն համեմատել ինչ-որ ուրիշ ազգի էպոսի հետ: Ես համեմատականը կանցկացնեմ Հոմերոսի «Իլիական» և «Ոդիսական» ստեղծագործությունների հետ: Շատ կարևոր փաստ է, որ, ի տարբերություն «Սասնա ծռերի», Հոմերոսի ստեղծագործությունը շատ քիչ փոփոխությունների է ենթարկվել: Այդ ստեղծագործությունը նույնիսկ քրիստոնեության ընդունումից հետո պահեց իր պատմությունը: Հիշեցնեմ, որ ըստ «Իլիականի»՝ պատերազմը սկսվեց, երբ Պարիս արքայազնը աստվածուհիներ Հերայի, Աթենասի և Ափրոդիտեի միջև կատարում է ընտրություն, թե նրանցից ով է ամենագեղեցիկը: Նրանցից ամեն մեկը մի բան է խոստանում Պարիսին, որ վերջիվերջո ընտրում է Ափրոդիտեին: Ափրոդիտեն նրան աշխարհի ամենագեղեցիկ կնոջ` Հեղինեի ձեռքն առաջարկեց:
Ի տարբերություն հունական էպոսի՝ «Սասնա ծռերում» շատ մեծ է եկեղեցու ազդեցությունը: Էպոսի մեջ բավականին շատ են խորհրդանշական թվերը, որոնցից ամենից շատը կիրառվում է 40-ը, որը հեթանոսական մշակույթի ազդեցությունն է:
Հայկական էպոսում հավաքական կերպարը, որպես այդպիսին, մեկն է, և չափազանց սահմանափակ, կամ ընդհակառակը`անսահման են նրա կարողությունները: Ի տարբերություն «Սասնա ծռերի»՝ հունական էպոսն ունի խորհրդանշական առնվազն երկու հերոս: Առաջինը Աքիլլեսն էր, որ խորհրդանշում էր հույն ազգի ուժեղ և սկզբունքային կերպարը, իսկ երկրորդը` Ոդիսևսը, որ խորհրդանշում էր հույների իմաստնությունը, հայրենասիրությունը և անկոտրում կամքը: «Սասնա ծռերում» Դավիթը ներկայացնում է հաղթանդամ և թերհաս կերպար, ինչը ծայրահեղություն է ազգի նկարագիր լինելու համար: Բացի այդ՝ նրա թերհասությունը, մեղմ ասած, պատիվ չէ մեր ազգի համար: Ու դրա ապացույցն այն էր, որ Դավիթը իր ուրախության համար ծառը թափ է տալիս, և ծառ բարձրացած երեխաները զոհվում են դրա պատճառով:
«Իլիականը» և «Ոդիսականը», անկախ այն փաստից, որ էպոս են, ունեն սակավ չափազանցություններ: Մեծագույն չափազանցությունը Աքիլլեսի անմահությունն է: «Սասնա ծռերի» մասին նույնը չես կարող ասել:
«Իլիական»-ում և «Ոդիսական»-ում շատ մեծ է կնոջ դերը, որ երևաց ոչ միայն Տրոյական պատերազմի սկսելու մեջ, այլ նաև Ոդիսևսի՝ Իթակե վերադարձի ժամանակ նրա կնոջ գործողությունների մեջ: Հայ կինը «Սասնա ծռերում» չունի մեծ դեր, սակայն հակադարձ կողմում Իսմիլ խաթունը իր խորամանկությամբ մեծ փոփոխություններ մտցրեց պատմության մեջ:
«Սասնա ծռեր»-ը լի է առասպելական իրադարձություններով, որոնցից է Սանասարի՝ ծով մտնելը և այլն: Հունական էպոսը նվազագույնի է հասցնում անբացատրելին, իսկ եղած անբացատրելին վերագրում է հունական աստվածներին:
Կարելի է մեծ տարբերություններ գտնել նաև էպոսը կազմելու ձևերի մեջ: «Իլիական»-ում և «Ոդիսական»-ում Հոմերոսը փորձում է Ոդիսևսի ճանապարհորդությունների միջոցով ցույց տալ Հունաստանը աշխարհին, ինչը բացակայում է «Սասնա ծռեր»-ում:
Ընդհանուր առմամբ, այս երկու էպոսներն իրարից շատ են տարբերվում, սակայն ունեն մի ընդհանրություն. երկու էպոսներում էլ ազգի հավաքական կերպարներն անցնում են Հայկական էպոսը համարվում է ամենախաղաղասեր էպոսներից մեկը աշխարհում: Այն բավականին բարձր է գնահատվում միջազգային հանրության կողմից և, ինչու չէ, ինչպես յուրաքանչյուր այլ էպոս, որ ներկայացնում է սեփական ազգի կերպարը, նույնկերպ «Սասնա ծռերն» ի հայտ է բերում հայ ազգի կերպարը: «Սասնա ծռեր»-ի կարևորագույն կերպարը, թվում է, թե պետք է լինի հավաքական կերպարը, որը տվյալ դեպքում Դավիթն է: Բայց ինչքանո՞վ էր, արդյոք, Սասունցի Դավթի կերպարը համապատասխանում հայ ազգին: Միևնույն ժամանակ և՛ սուբյեկտիվ, և՛ արդարացի կարծիք ձևավորելու համար մեզ անհրաժեշտ է այն համեմատել ինչ-որ ուրիշ ազգի էպոսի հետ: Ես համեմատականը կանցկացնեմ Հոմերոսի «Իլիական» և «Ոդիսական» ստեղծագործությունների հետ: Շատ կարևոր փաստ է, որ, ի տարբերություն «Սասնա ծռերի», Հոմերոսի ստեղծագործությունը շատ քիչ փոփոխությունների է ենթարկվել: Այդ ստեղծագործությունը նույնիսկ քրիստոնեության ընդունումից հետո պահեց իր պատմությունը: Հիշեցնեմ, որ ըստ «Իլիականի»՝ պատերազմը սկսվեց, երբ Պարիս արքայազնը աստվածուհիներ Հերայի, Աթենասի և Ափրոդիտեի միջև կատարում է ընտրություն, թե նրանցից ով է ամենագեղեցիկը: Նրանցից ամեն մեկը մի բան է խոստանում Պարիսին, որ վերջիվերջո ընտրում է Ափրոդիտեին: Ափրոդիտեն նրան աշխարհի ամենագեղեցիկ կնոջ` Հեղինեի ձեռքն առաջարկեց:
Ի տարբերություն հունական էպոսի՝ «Սասնա ծռերում» շատ մեծ է եկեղեցու ազդեցությունը: Էպոսի մեջ բավականին շատ են խորհրդանշական թվերը, որոնցից ամենից շատը կիրառվում է 40-ը, որը հեթանոսական մշակույթի ազդեցությունն է:
Հայկական էպոսում հավաքական կերպարը, որպես այդպիսին, մեկն է, և չափազանց սահմանափակ, կամ ընդհակառակը`անսահման են նրա կարողությունները: Ի տարբերություն «Սասնա ծռերի»՝ հունական էպոսն ունի խորհրդանշական առնվազն երկու հերոս: Առաջինը Աքիլլեսն էր, որ խորհրդանշում էր հույն ազգի ուժեղ և սկզբունքային կերպարը, իսկ երկրորդը` Ոդիսևսը, որ խորհրդանշում էր հույների իմաստնությունը, հայրենասիրությունը և անկոտրում կամքը: «Սասնա ծռերում» Դավիթը ներկայացնում է հաղթանդամ և թերհաս կերպար, ինչը ծայրահեղություն է ազգի նկարագիր լինելու համար: Բացի այդ՝ նրա թերհասությունը, մեղմ ասած, պատիվ չէ մեր ազգի համար: Ու դրա ապացույցն այն էր, որ Դավիթը իր ուրախության համար ծառը թափ է տալիս, և ծառ բարձրացած երեխաները զոհվում են դրա պատճառով:
«Իլիականը» և «Ոդիսականը», անկախ այն փաստից, որ էպոս են, ունեն սակավ չափազանցություններ: Մեծագույն չափազանցությունը Աքիլլեսի անմահությունն է: «Սասնա ծռերի» մասին նույնը չես կարող ասել:
«Իլիական»-ում և «Ոդիսական»-ում շատ մեծ է կնոջ դերը, որ երևաց ոչ միայն Տրոյական պատերազմի սկսելու մեջ, այլ նաև Ոդիսևսի՝ Իթակե վերադարձի ժամանակ նրա կնոջ գործողությունների մեջ: Հայ կինը «Սասնա ծռերում» չունի մեծ դեր, սակայն հակադարձ կողմում Իսմիլ խաթունը իր խորամանկությամբ մեծ փոփոխություններ մտցրեց պատմության մեջ:
«Սասնա ծռեր»-ը լի է առասպելական իրադարձություններով, որոնցից է Սանասարի՝ ծով մտնելը և այլն: Հունական էպոսը նվազագույնի է հասցնում անբացատրելին, իսկ եղած անբացատրելին վերագրում է հունական աստվածներին:
Կարելի է մեծ տարբերություններ գտնել նաև էպոսը կազմելու ձևերի մեջ: «Իլիական»-ում և «Ոդիսական»-ում Հոմերոսը փորձում է Ոդիսևսի ճանապարհորդությունների միջոցով ցույց տալ Հունաստանը աշխարհին, ինչը բացակայում է «Սասնա ծռեր»-ում:
Ընդհանուր առմամբ, այս երկու էպոսներն իրարից շատ են տարբերվում, սակայն ունեն մի ընդհանրություն. երկու էպոսներում էլ ազգի հավաքական կերպարներն անցնում են փորձություններով, սակայն իրենց նպատակին հասնելուց հետո մեռնում են հիասթափությամբ։

0 Մեկնաբանություններ:

Post a Comment